Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Lý thuyết mới về cấu tạo của...
Nguyên tử và phân tử trong vũ trụ
Lịch sử hình thành trái đất
Lỗ đen - một vực thẳm không đáy
Những giây phút đầu tiên
Những số liệu chủ yếu
Chiến lược tìm kiếm dấu vết...
Sinh học và nguồn gốc của sinh...
Một số dạng vượn - người và...
Du hành trong dải ngân hà
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Danh nhân Thế giới   101 Triết gia


ADAM SMITH

ADAM SMITH

TIỂU SỬ

            ADAM SMITH (5/6/1723 – 17/7/1790), triết gia kiêm nhà kinh tế học người Scotland. Tác phẩm Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia của ông là một trong những nỗ lực sớm nhất nghiên cứu diễn biến lịch sử của kỹ nghệ và thương mại ở châu Âu. Tác phẩm đó góp phần tạo nên một ngành kinh tế học kinh viện và hiện đại đồng thời cung cấp một trong những cơ sở trí tuệ phổ biến nhất cho mậu dịch tự do và chủ nghĩa tư bản.

            Smith ra đời tại Kirkcaldy, Fife, Scotland, con trai của một viên chức hải quan. Không rõ ngày sinh chính xác của ông, nhưng ông được nhận phép rửa tội vào ngày 5 tháng sáu năm 1723, khoảng sáu tháng sau khi cha ông qua đời. Năm lên bốn tuổi, Smith bị một băng nhóm Gypsy (những người gốc châu Á sống lang thang trong những nhà lưu dộng) bắt cóc, nhưng ông sớm được người chú cứu thoát.

            Ở tuổi 15, Smith vào đại học Glassgow, nghiên cứu triết học đạo đức dưới sự hướng dẫn của Francis Hutcheson, ''người không bao giờ có thể bị quên lãng'' (như cách Smith gọi tên). Năm 1740, ông vào trường cao đẳng Balliol thuộc đại học Oxford, nhưng như William Robert Scott nói, ''Oxford thời bấy giờ không giúp được gì cho sự nghiệp của ông'', nên ông rời trường năm 1746. Năm 1748, ông bắt đầu thuyết trình ở Edinburg dưới sự bảo trợ của Ngài Kames. Một số bài thuyết trình nói về tu từ học và belles - lettres (văn chương), nhưng sau này ông nhận đề tài ''tiến tới sự giàu có'', và chính thời điểm ấy, lúc chưa tới 30 tuổi, lần đầu tiên ông diễn giải triết học kinh tế về hệ thống hiển nhiên và giản dị của sự giải phóng tự nhiên'' mà sau này ông công bố với thế giới trong tác phẩm Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia. Khoảng năm 1750, ông gặp David Hume, người sẽ là một trong những bầu bạn thân thiết nhất của ông.

            Năm 1751; Smith được bổ nhiệm làm giáo sư lôgic học tại đại học Glassgow, và năm 1752, giữ chức chủ nhiệm khoa triết học đạo đức. Những bài thuyết trình của ông bao quát nhiều lĩnh vực như đạo đức học, tu từ học, luật học, kinh tế chính trị học. Năm 1759, ông xuất bản tác phẩm Lý thuyết tình cảm đạo đức, kết tinh những bài thuyết trình ở Glassgow. Tác phẩm này tạo nên danh tiếng cho Smith lúc sinh thời, bàn đến sự giao tiếp của con người tùy thuộc vào sự thông cảm giữa người nói và người nghe như thế nào. Những luận chứng ông đưa ra đầy thuyết phục và đầy tu từ. Ông đặt sự lý giải của mình, không như Lord Shaftesbury thứ ba và Hutcheson đã làm, trên “cảm thức đạo đức'' đặc biệt, cũng không (như Hume) đặt trên sự vị lợi, mà trên sự thông cảm.

            Từ đây Smith bắt đầu chú ý nhiều hơn đến luật học và kinh tế học và bớt chú ý hơn đến các lý thuyết về đạo đức.

            Cuối năm 1763, Smith làm gia sư cho Công tước xứ Buccleuch, công việc này đem lại cho ông nhiều tiền bạc nên ông thôi giảng dạy đại học. Từ năm 1764 đến 1766, ông đi du lịch với học trò, hầu hết sang Pháp, nơi ông quen biết với những gương mặt trí tuệ hàng đầu như Turgot, Jean D'Alembert, Andre Morellet, Helvétius, và đặc biệt là Francois Quesnay, thủ lĩnh trường phái trọng nông, người mà ông rất kính trọng qua tác phẩm. Trở lại quê nhà ở Kirkcaldy, ông dành hết mười năm sau đó cho magnum opus (kiệt tác) Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia, xuất bản năm 1776. Nó được đón nhận rộng rãi, và Smith trở nên lừng danh. Năm 1778, ông được trao một công việc sung sướng là ủy viên hải quan ở Scotland và được về sống với mẹ ở Edinburg. Ông qua đời tại đây sau một cơn bệnh nhiều đau đớn. Dường như ông dành một phần đáng kể thu nhập của mình cho những hoạt động từ thiện bí mật. Ông không bao giờ lập gia đình và cũng không có đứa con nào.

TƯ TƯỞNG

            Ngay trước khi qua đời, Smith đã cho hủy gần như tất cả bản thảo của mình. Trong những năm cuối đời có vẻ như ông trù tính viết hai chuyên luận quan trọng, một về lý thuyết và lịch sử luật, và một là về các khoa học và nghệ thuật. Tác phẩm xuất bản sau khi ông qua đời Luận về các chủ đề triết học (1795) có lẽ chứa dựng nhiều nội dung của chuyên luận sau.

            Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia gây nhiều ảnh hưởng vì nó đóng góp rất nhiều để tạo ra ngành kinh tế học và phát triển nó thành một môn học có hệ thống và độc lập. Trong thế giới phương Tây, người ta vẫn còn tranh cãi về cuốn sách quan trọng nhất viết về đề tài đó từng được xuất bản. Khi cuốn sách xuất hiện năm 1776 và đã trở thành một tuyên ngôn kinh điển chống lại chủ nghĩa trọng thương (lý thuyết cho rằng, có nhiều vàng nén dự trữ là điều kiện thiết yếu để thành công về kinh tế, một làn sóng mạnh mẽ ủng hộ mậu dịch tự do nổi lên ở Anh và Mỹ. Cảm xúc mới này thoát thai từ những gian khổ về kinh tế và đói nghèo do chiến tranh gây nên. Tuy nhiên, vào thời điểm công bố, không phải tất cả mọi người đều lập tức bị thuyết phục bởi lợi ích của mậu dịch tự do: dân chúng Anh và quốc hội vẫn còn trung thành với chủ nghĩa trọng thương trong nhiều năm tiếp sau đó.

            Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân của các quốc gia cũng phản đối sự nhấn mạnh của trường phái trọng nông về tầm quan trọng của đất đai; thay vì vậy, Smith cho rằng, lao dộng cũng có giá trị tương đương, và rằng, sự phân chia lao động sẽ làm gia tăng sản suất rất lớn. Trong thực tế, tác phẩm này thành công đến mức nó dẫn đến việc từ bỏ những trường phái kinh tế trước đây, và các nhà kinh tế học sau này, như Thomas Malthus và David Ricardo, tập trung cải tiến lý thuyết của Smith thành cái mà hiện nay gọi là kinh tế học cổ điển. Kinh tế học hiện đại cũng tiến triển từ đây. Malthus mở rộng những suy tưởng của Smith về bùng nổ dân số, trong khi đó Ricardo tin vào ''quy luật thép của tiền lương'' - rằng, bùng nổ dân số sẽ làm cho tiền lương không vượt qua được mức tối thiểu để tồn tại. Smith giả thiết sự gia tăng tiền lương dẫn đến gia tăng sản xuất, một cái nhìn ngày nay được nhìn nhận là chính xác hơn.

            Một trong những điểm chính trong Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia là thị trường tự do, mặc dù có vẻ hỗn loạn và không được kiểm soát, thực chất được hướng dẫn bởi cái gọi là ''bàn tay vô hình'' để tạo ra một khối lượng lớn và đa dạng hàng hóa. Nếu sự thiếu hụt sản phẩm xảy ra, ví dụ, giá của sản phẩm đó sẽ tăng, tạo ra sự khuyến khích đối với việc sản xuất sản phẩm đó, và rốt cuộc khắc phục được sự thiếu hụt. Sự gia tăng cạnh tranh giữa các nhà sản xuất và sự gia tăng cung ứng cũng sẽ làm hạ giá sản phẩm xuống gần bằng chi phí sản xuất ra nó, ''giá tự nhiên”. Smith tin rằng, mặc dù động cơ của con người thường là vị kỷ và tham lam, sự cạnh tranh trong thị trường tự do nhìn chung thường mang lại lợi ích cho xã hội. Mặc dù vậy, ông tỏ ra cẩn trọng với những nhà kinh doanh và chống lại sự hình thành những thiết chế độc quyền. Smith công kích mạnh mẽ những hạn chế không hợp thời của chính quyền mà ông cho là gây trở ngại cho việc mở mang việc kinh doanh. Trên thực tế, ông công kích hầu hết những hình thức can thiệp của chính quyền vào tiến trình kinh tế, trong đó có thuế quan, cho rằng, về lâu dài nó tạo ra sự không hiệu quả và giá cả tăng. Lý thuyết này - bây giờ được gọi là ''laissez-faire'' (cứ để cho làm) - ảnh hưởng đến tiến trình lập pháp của chính quyền trong những năm sau này, đặc biệt trong thế kỷ 19. Tuy nhiên, Smith chì trích một số hành vi mà về sau liên kết với chủ nghĩa tư bản laissez-faire, như quyền lực và ảnh hưởng của đại doanh nghiệp và sự nhấn mạnh đến vốn trong chi phí lao động.

            Tác phẩm Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia, và ở mức độ thấp hơn là tác phẩm Lý thuyết tình cảm đạo đức, đã trở thành điểm xuất phát của bất kỳ sự biện hộ hay phê phán các hình thái chủ nghĩa tư bản, để lại ảnh hưởng to lớn trên những trước tác của Karl Marx và các nhà kinh tế học nhân bản chủ nghĩa.

            Có một vài tranh cãi về mức độ nguyên gốc của Smith trong Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia; có người cho rằng, tác phẩm này bổ sung ít nhiều vào những ý tưởng có sẵn của các tư tưởng gia như David Hume và Montesquieu. Quả thực, nhiều lý thuyết mà Smith trình bày chỉ đơn giản là mô tả những xu thế lịch sử từ chủ nghĩa trọng thương, đến mậu dịch tự do, đã phát triển qua nhiều thập kỷ, và đã gây ảnh hưởng đáng kể lên chính sách của chính quyền. Mặc dù vậy, nó sắp đặt những ý tưởng của các xu thế đó một cách toàn diện, và vì vậy ngày nay nó vẫn là một trong những tác phẩm ảnh hưởng nhất và quan trọng nhất trong lĩnh vực của nó.

NHỮNG TÁC PHẨM CHÍNH

            An Inquiry the Nations (thường viết tắt là The Wealth of Nations (1776; Tìm hiểu bản chất và nguyên nhân thịnh vượng của các quốc gia).

            The Theory of Moral Sentiments (1759; Lý thuyết tình cảm đạo đức)

 

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Danh nhân Thế giới   101 Triết gia
Jean-jacques Rousseau
Denis Diderot
Adam Smith
Immanuel Kant
Edmund Burke
Gottlob Frege
Jeremy Bentham
Johann Gottlieb Fichte
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google