Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Điện hạt nhân trên thế giới...
Kính thiên văn và đài thiên...
Nguyên tử và phân tử trong vũ trụ
Quá trình tiến hóa của các ngôi sao
Những người được giải thưởng...
Có sự sống ngoài trái đất hay...
Nguồn gốc loài người
Ứng dụng khoa học vũ trụ phục...
Nguyên tố trong vũ trụ - hóa...
Lược sử tiến hóa loài người
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


328

Độc giả: Hai câu “Ngũ phúc lâm môn” và “Tam dương khai thái” ngày xưa thường dán trong nhà vào dịp Tết nguyên đán có nghĩa là gì? Có phải vì ba con dê (tam dương) khai mào cho nền thái bình (khai thái) nên thời xưa người Trung Hoa thường hay bói dê vào dịp Tết? Bói dê là thế nào?

An Chi: Về câu “Ngũ phúc âm môn”, chúng tôi đã có dịp trả lời trên KTNN Xuân Quý Dậu, CĐCT, tr.130.

Về câu “Tam dương khai thái”, ông có cho rằng “tam dương” là ba con dê. Thực ra, dương ở đây không phải chữ  là dê. Nói vui một chút, ba con dê hợp lại chỉ tạo nên sự hôi tanh mà thôi. Thật vậy, ba chữ dương  làm thành chữ thiên , nay thường viết thành  có nghĩa là mùi hôi tanh của giống dê, cừu. Một số từ điển Hán Việt như của Đào Duy Anh, Đỗ Văn Đáp, Nguyễn Quốc Hùng v.v., đã phiên chữ này thành chiên nhưng âm chính thống của nó lại là thiên (thi yên thiết), đúng như đã phiên trong Hán -Việt tự-điển của Thiều Chửu. Do cách phiên âm và phát âm trại đi trên đây mà người ta cũng còn gọi con cừu là con chiên.

dương ở đây không phải là dê cho nên việc bói dê cũng không có liên quan gì đến sự khai thái cả. Vả lại, đây cũng không phải là tập tục của người Trung hoa, mà của người Tây Nhung. Nơi mục “dương bốc” (bói dê), Từ hải đã giảng như sau: (bói dê là) hơ nóng xương đùi của con dê ở trên lửa để xem những vết rạn của nó mà bói chuyện lành, dữ. Sách Mộng khê bút đàm chép: “Người Tây Nhung dùng lối bói dê, gọi là bạt tiêu”. Còn ở mục bạt tiêu  thì từ hải giảng như sau: (sách Duy Tây kiến văn lục chép: “Các thầy tu người Tây Vực dùng xương bả vai của con dê mà hơ nóng để xem những đường rạn nẻ của nó, thẳng thì tốt; chẻ ba hoặc rẽ nhánh mà đường nét rõ ràng là thường còn ngoằn ngoèo, lờ mờ là xấu”. Từ nguyên còn giảng rằng bói bằng xương đùi của con dê gọi là là bạt tiêu còn mổ con đê ra để xem ngũ tạng của nó thì gọi là sinh bạt tiêu.

Tóm lại câu “tam dương khai thái” không liên quan đến con dê hoặc việc bói dê mà liên quan đến khái niệm “dương” trong “âm dương”. Nó bắt nguồn từ nội dung của Kinh Dịch và liên quan đến hình của những quẻ kép (trùng quái) tương ứng với 12 tháng trong năm cũng như đến tên của quẻ Thái là quẻ tương ứng với tháng Giêng (xin xem bảng sau đây).

Hình các quẻ kép ứng với 12 tháng.

Số thứ tự ở đây cũng là số thứ tự của từng tháng trong năm. Nhìn vào hình, có thể thấy quẻ nào cũng gồm có sáu vạch ngang, gọi là hào. Vạch liền (-) là hào dương còn vạch đứt (- -) là hào âm. Tháng Mười thuộc quẻ Khôn là một quẻ thuần âm vì gồm toàn là các hào âm. Tháng Mười một thuộc quẻ Phục, đã có một hào âm ở dưới cùng bị đẩy lùi, nhường chỗ cho một hào dương xuất hiện. Hiện tượng này gọi là “nhất dương sinh” (một hào dương phát sinh), “nhất dương lại phục” (một hào dương trở lại) hoặc “tân dương” (hào dương mới). Tháng Mười hai thuộc quẻ Lâm gồm có hai hào dương nên còn được gọi là tháng nhị dương. Tháng giêng thuộc quẻ Thái gồm có ba hào dương nên còn được gọi là tháng tam dương. Đây cũng chính là hai tiếng tam dương trong câu “tam dương khai thái”. Tam dương là hình quẻ còn Thái là tên quẻ. Vậy câu “Tam dương khai thái” là một hình thức chơi chữ tế nhị và sâu sắc mà hàm nghĩa là “Tháng giêng (tam dương) mở đầu (khai) cho sự hanh thông (thái) trong cả năm”.

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
Vương Hy Chi là thông gia với Tạ Dịch chứ không phải là chàng rể
Nhận xét cách nhìn của tác giả Nguyễn Tế Nhị về “số đo của Từ Hải”
“Tam dương khai thái”: tam dương có phải là ba con dê hay không?
Ba mươi sáu chước, chước gì là hơn (Truyện Kiều, câu 1110): “chước gì” là chước gì và ba mươi sáu chước là những chước nào?
Có đúng là Marco Polo (người ý) đã đọc cho người bạn tù ghi lại ...
Tại sao ở bang Missouri của Mỹ mà lại có “một nền văn minh cổ Ấn Độ”?
Bàn thêm về bài thơ Đường luật của Quách Mạt Nhược làm để tưởng niệm Chu Ân Lai.
Lại bàn về cách viết hai tiếng “câu đương” trong chữ Hán...
Về ba chữ “long xà địa” trong bài thơ “Ngôn hoài” của thiền sư Không Lộ
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Trí tuệ Trung Hoa
Trí tuệ Ai Cập
Cổ học tinh hoa
Những Nhà thông thái
Đạo làm Người
Trí tuệ phương Đông
Hỏi đáp Đông-Tây
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google