Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Pulsar, một đồng hồ thiên...
Ứng dụng khoa học vũ trụ phục...
Nguồn gốc loài người
Sinh học và nguồn gốc của sinh...
Những giây phút đầu tiên
Sự hình thành các lục địa và...
Tính tuổi của trái đất
Nghiên cứu thám hiểm các hành tinh
Sự va chạm giữa những thiên thể
Những người được giải thưởng...
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


281

Độc giả: Giờ hoàng đạo là giờ nào? Hoàng đạo là đường gì? Hoàng đạo là tiếng Hán sẵn có hay chỉ là tiếng dùng để dịch danh từ phương Tây nào? Xin cho biết tên 12 đơn vị hoàng đạo bằng tiếng Châu Âu và cách dịch những tên đó sang tiếng Hán. Có phải đây là xuất xứ của 12 địa chi bên Trung Quốc hay không? Nếu không thì tương ứng với 12 đơn vị hoàng đạo là những gì của Trung Hoa? Có hay không?

An Chi: Giờ hoàng đạo chỉ đơn giản có nghĩa là giờ tốt, giờ lành. Đó là giờ nào thì đương nhiên còn tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể của mỗi đương sự, mỗi hành động, v.v.. Còn hoàng đạo thực chất là một cách diễn đạt mơ hồ vì trong tình trạng sử dụng ngôn ngữ hiện nay, nó có thể ứng với tiếng Anh ecliptic (Pháp: écliptique), mà cũng có thể ứng với cả tiếng Anh zodiac (pháp: zodiaque) mặc dù đây là hai khái niệm khác hẳn nhau. Một đằng, ecliptic là thuật ngữ thiên văn học là một đằng, zodiac còn là thuật ngữ chiêm tinh học nữa. Người Trung Hoa đã phân biệt mà dịch ecliptic hoàng đạo còn zodiac là hoàng đạo đái hoặc động vật khuyên (vòng tròn động vật). Dictionnaire frannçais-vietnamien của UBKHXHVN do Lê Khả Kế làm tổng biên tập (ACCT, 1981) đã dịch écliptique là “hoàng đạo” rồi cũng dịch zodiaque là hoàng đạo”: Vậy không thể xem đây là cách dịch chính xác được. Để phân biệt hai khái niệm trên đây, trở xuống, xin gọi ecliptic hoàng đạo còn zodiac hoàng đạo đái hoặc hoàng đái. Nếu muốn cụ thể hóa thêm, xin đề nghị gọi ecliptic đường hoàng đạo còn zodiac là vùng hoàng đái. Nếu muốn kiêng kỵ cho được kỹ lưỡng hơn nữa, xin gọi là vùng hoàng đới.

Hoàng đạo là một từ tổ sẵn có trong tiếng Hán thời xưa vì người ta đã thấy nó trong sách Hán thư. Khi người Trung Hoa tiếp xúc với văn minh và sách vở phương Tây thì người ta đã dùng hai tiếng đó để dịch danh từ tiếng Anh ecliptic và dùng hoàng đạo đái để dịch tiếng Anh zodiac như đã nói bên trên. (Đường) hoàng đạo là mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất chung quanh Mặt trời hoặc là vòng tròn lớn trong bầu trời theo đó Mặt Trời đã chuyển động theo biểu kiến. Còn (vùng) hoàng đái là vùng thiên cầu giới hạn bằng hai vĩ tuyến cách mặt phẳng hoàng đạo 8030’ mỗi bên, trong đó có 12 chòm sao (X. bên dưới) mà Mặt Trời đi qua trong một năm.

Zodiac của tiếng Anh là một từ mượn ở tiếng La Tinh zodiacus mà xuất xứ lại là tiếng Hy Lạp zôdiakos. Từ này lại bắt nguồn ở từ tổ zôdiakos kuklos mà nghĩa gốc là vòng tròn động vật. Sở dĩ (vùng) hoàng đái có tên gọi như thế là vì nó được chia thành 12 cung, gọi tên bằng 12 chòm sao mà những tên này phần lớn lại là tên động vật. Sau đây là tên của 12 cung bằng tiếng La Tinh, tính từ điểm xuân phân và theo chiều thuận: 1. Aries, 2. Taurus, 3. Gemini, 4. Cancer, 5. Leo, 6. Virgo, 7. Libra, 8. Scorpio, 9. Sagittarlus, 10. Capricornus, 11. Aquarius, 12. Pisces. Tiếng Anh đã mượn những tên gọi trên đây bằng cách giữ nguyên tự để gọi 12 cung hoàng đới, trừ Capricornus thì bỏ -us mà gọi là Capricorn. Tiếng Pháp là: 1. Bélier, 2. Taureau, 3. Gémeaux, 4. Cancer, 5. Lion, 6. Vierge, 7. Balance, 8. Scorpion, 9. Sagittaire, lO. Capricorne, 11. Verseau, 12. Poissons. Người Trung Hoa đã dịch những danh từ trên đây lần lượt như sau: 1. Bạch dương 2. Kim ngưu, 3. Song tử (con sinh đôi), 4. Cự giải (cua lớn), 5. Sư tử, 6. Thất nữ (gái trinh), 7. Thiên xứng (cân trời), 8. Thiên hiết (bò cạp trời), 9. Nhân mã (ngựa người), 10. Ma kiết (cừu thiến), 11. Bửu bình (bình quý), 12. Song ngư (cá đôi).

Mặc dù nhiều dữ kiện khảo cổ học và cổ sử học đã góp phần khẳng định rằng văn minh Trung Hoa cổ xưa không phải là một nền văn minh khép kín nhưng riêng trong vấn đề mà ông hỏi thì chẳng có cơ sở nào để nói rằng thập nhị chi của Trung Hoa là do ảnh hưởng của mười hai cung thuộc vùng hoàng đái mà ra. Hơn nữa, 12 cung hoàng đái là những vùng mà Mặt Trời đi qua (biểu kiến) trong một năm còn 12 chi của Trung Hoa thì vốn lại là tên của mười hai giờ trong một ngày (nên ban đầu có tên là thập nhị thời thần - thời thần là giờ và bấy giờ mỗi giờ bằng 120 phút) rồi về sau mới dùng để gọi cả ngày, tháng và năm như hiện nay.

Thực ra, người Trung Hoa không có những hiện tượng hoàn toàn tương ứng với, 12 cung hoàng đái. Tuy nhiên, họ có thập nhị tinh thứ (mười hai vị trí của các sao) mà họ đã quy về 12 địa chi và 12 cung hoàng đái như sau:

1. Giáng lâu - Tuất - Bạch dương;

2. Đại lương - Dậu - Kim ngưu;

3. Thực trầm - Thân - Song tử;

4. Thuần thủ - Mùi - Cự giải;

5. Thuần hỏa - Ngọ - Sư tử;

6. Thuần vĩ - Tỵ - Thất nữ;

7. Thọ tinh - Thìn - Thiên xứng;

8. Đại hỏa - Mẹo - Thiên hiết;

9. Tích mộc - Dần - Nhân mã,

10. Tinh kỷ - Sửu - Ma kiết,

11. Huyền hiêu - Tý - Bửu bình,

12. Tu tư - Hợi - Song ngư.

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
Góp ý thêm về câu đối “Lục mộc sum sum (...)”
Có phải chữ “ngọ” có thể đọc thành ngũ? Tại sao với người Trung Hoa thì Mão Mẹo là con thỏ nhưng với người Việt Nam thì lại là con mèo?
Hoàng đạo và giờ hoàng đạo là gì? Tên của 12 đơn vị hoàng đạo trong các thứ tiếng Pháp, Anh, Hán.
Câu “Sắm sanh lễ vật mọi đường” có phải của Truyện Kiều không?
Bát tiên là những ai? Sự tích của từng vị
Giữa Amerigo Vespucci và Christopher Colombus, ai là người chính thức tìm ra châu Mỹ?
Tào khang chi thê là đạo trọng, Nghĩa kim bàng bần tiện mạc vong.
Tại sao lại dùng tên Cochinchine để gọi Nam Bộ (Việt Nam)?
Bàn thêm về câu “Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao”
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google