Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Lịch sử hình thành trái đất
Thiên hà
Những người được giải thưởng...
Nguyên tố trong vũ trụ - hóa...
Lược sử tiến hóa loài người
Niên đại địa chất
Những chặng đường của kỷ...
Sự hình thành các thiên hà và...
Sự tìm kiến những hành tinh...
Khoa học vũ trụ thế kỷ XXI
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


371

Độc giả: Từ “đại trà” hiện nay được dùng khá nhiều trong sách báo, văn bản, truyền thanh, truyền hình và được hiểu là: một cách tổng quát, rộng lớn. Nhưng khi tôi tra tự điển Hán- Hán và Hán-Việt thì tuyệt nhiên không thấy có nghĩa đó. Vậy có thể là từ này hiện đang được sử dụng một cách gượng gạo và tôi nhớ có lần ông đã dùng nó trong ngoặc kép. Theo tôi, “đại tràng” thì có lý hơn bởi nó bắt nguồn từ “tràng giang đại hải”. Vậy nên dùng từ nào cho chuẩn chứ tôi thấy “đại trà” không ổn chút nào cả.

An Chi: Từ trà trong đại trà đã được Từ điển tiếng Việt 1992 giảng như sau: “(danh từ) 1. Tập hợp những cây cùng loại cùng gieo trồng và thu hoạch trong một thời gian, một đợt. Trà lúa sớm. Trà lúa cấy cuối vụ Trà khoai môn. 2 (phương ngữ) Lứa tuổi. Hai đứa cùng trà cùng trật với nhau. Lỡ trà con gái. Vì không biết được từ nguyên của trà nên Từ điển thành ngữ Việt Nam của Viện ngôn ngữ học do Nguyễn Như ý, Nguyễn Văn Khang, Phan Xuân Thành biên soạn (Văn hóa, Hà Nội, 1993) mới viết sai chính tả mà ghi “bằng chà bằng lứa” tại tr.54 của sách này. Dạng thức đúng là bằng trà bằng lứa, đồng nghĩa với cùng trật cùng trà. Còn từ tổ đại trà thì được TĐTV 1992 giảng như sau: “1. (Trồng trọt) ở trên diện tích rộng, bao gồm cả cánh đồng lớn. Ruộng đại trà. Cấy đại trà. Trồng ngô đại trà. 2. (Chăn nuôi) trên quy mô lớn Nuôi cá đại trà. Nghĩa 2 và nghĩa 1 thực ra chỉ là một (trên quy mô lớn - đúng như ông đã nêu) nhưng đã bị TĐTV 1992 xé lẻ ra một cách không cần thiết. Tuy nhiên chúng tôi muốn dẫn quyển từ điển đó để khẳng định rằng đại trà là một từ tổ có nguồn gốc xác định vì nó bắt nguồn từ nghĩa 1 của từ trà đã cho trong TĐTV 1992, chứ không phải là “đại tràng”, bắt nguồn từ “tràng giang đại hải” như ông đã gợi ý. Chỉ tiếc rằng người ta đã dùng nó một cách quá rộng rãi nên mới làm cho ông cảm thấy “không ổn chút nào”. Và cũng chính vì việc sử dụng nó một cách “đại trà” là không thật ổn cho nên, đúng như ông đã nhắc đại, có lần chính chúng tôi mới phải dùng nó trong ngoặc kép.

Danh từ trà ở đây là một từ Việt gốc Hán bắt nguồn ở một từ ghi bằng chữ  mà âm Hán Việt hiện đại cũng là... trà vì thiết âm của nó là “trạch gia thiết (…) trực gia thiết, tịnh âm trà ” (X. Khang Hy tự điển). Nghĩa của nó đã được Hán ngữ đại tự điển (Thành Đô, 1993) cho như sau: “Danh từ đơn vị. Thời xưa (là) đơn vị dùng để tính số lượng lúa đã gặt, (cứ) bốn trăm bó là một trà. Sự chuyển biến từ nghĩa gốc này trong tiếng Hán sang nghĩa đã thấy trong tiếng Việt là một điều hoàn toàn có thể giải thích được, vì suy đến cùng, nghĩa 1 của trà đã cho trong TĐTV 1992 chẳng qua chỉ là nghĩa rộng của nghĩa đã cho trong Hán ngữ đại tự điển mà thôi.

Sở dĩ ông tìm trong một số từ điển mà không thấy là vì từ trà  ít thông dụng nên một số từ điển đã không thâu thập (chẳng hạn Hán-Việt từ-điển của Đào Duy Anh, Hán-Việt tự-điển của Thiều Châu, Mathews' Chinese-English Dictionary, v.v.). Chúng tôi hoàn toàn nhất trí với ông là không nên lạm dụng từ tổ đại trà. Ngay cả trong cụm từ gặt đại trà thì người ta vẫn còn có thể thay “đại trà” bằng một từ “thuần Việt” là rộ mà nói gặt rộ mặc dù rộ cũng là một từ Việt gốc Hán, bắt nguồn ở một từ ghi bằng chữ  mà âm Hán Việt hiện đại là dụ, có nghĩa là nhiều, giàu có, rộng rãi, lớn v.v… Tóm lại là không nên dùng “đại trà” một cách “đại trà”.

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
Mấy chữ “phố” đồng âm với “phố” trong câu gác mái ngư ông về viễn phố
Lại chuyện “gác mái”
“Trà” trong “đại trà” nghĩa là gì?
“Búa” trong “chợ búa” là gì và có phải là một với “búa” trong “hóc búa” không? “Hóc” có phải là “nghẹn” không?
Nói thêm về từ nguyên của từ “Kẻ” trong địa danh
Nói thêm về từ nỏ/ nõ và vế mối quan hệ “đ ~ tr”
Nói thêm về cách định nghĩa trong từ điển Oxford.
Xuất xứ của hai địa danh Nam Tư và Tiệp Khắc
Các địa danh “chợ Quán”, “chợ Cầu”, “Nam Phổ”, “chợ Dinh” thuộc về Huế hay là Hà Nội?
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google