Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Có sự sống ngoài trái đất hay...
Nguyên tố trong vũ trụ - hóa...
Sinh học và nguồn gốc của sinh...
Lược sử tiến hóa loài người
Các nhân tố chi phối sự hình...
Các nguồn năng lượng mới
Ứng dụng của laser - một thành...
Kính thiên văn và đài thiên...
Phân tử hữu cơ trong vũ trụ....
Một số dạng vượn - người và...
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


719

Độc giả: Tôi thường nghe nhiều người nói:

“Tháng năm chưa nằm đã sáng

Tháng mười chưa cười đã tối”.

Có người giải thích rằng sở dĩ có hiện tượng đó là do một năm có hai mùa: sáu tháng đầu năm thì mau sáng, 6 tháng cuối năm thì mau tối. Nhưng theo tôi thì trong Miền Nam chỉ có hai mùa: sáu tháng mưa và sáu tháng nắng. Vậy ai có lý? Xin nhờ An Chi giải đáp giúp.

An Chi: Về vấn đề mà bạn thắc mắc, tác giả Nguyễn Xiển đã viết trong quyển Vì sao nên dùng dương lịch (Nxb Phổ thông, Hà Nội, 1977) như sau:

“Hai ngày Xuân phân (21/3) và Thu phân (23/9) ban ngày và ban đêm dài bằng nhau, chia chu kỳ tuần hoàn của Mặt trời ra làm hai thời kỳ, một thời kỳ 6 tháng ban ngày thì dài hơn ban đêm, một thời kỳ 6 tháng ban đêm dài hơn ban ngày. Hai ngày Hạ chí (22/6) và Đông chí (22/12) lại chia mỗi thời kỳ ấy thành hai, mỗi khoảng chừng ba tháng. Hạ chí đánh dấu giới hạn ban ngày dài nhất và Đông chí ban ngày ngắn nhất ở nửa Bắc của Quả đất (...).

“Khác với các xứ lạnh là những nơi suốt mùa đông bị băng tuyết, cây cỏ rụng hết lá đến mùa xuân mới mọc lại, các mùa khí hậu ở nước ta không khác nhau nhiều ở miền Nam nhưng ở miền Bắc cũng có những thay đổi trông thấy từ đông sang hè. Mùa hè, ban ngày dài nhất, có thể dài đến 13 giờ rưỡi, ban đêm ngắn nhất có thể chỉ còn 10 giờ rưỡi; mùa đông thì ngược lại, cho nên nhân dân ta thường nói:

“Tháng năm chưa nằm đã sáng

Tháng mười chưa cười đã tối”

Trong những câu ca dao tính thời gian theo âm lịch như hai câu này, ta có thể chuyển sang dương lịch bằng cách thêm 1 tháng, tháng 5 âm lịch tương đương với tháng 6 dương lịch, tháng 10 âm lịch tương đương với tháng 11 dương lịch.

Với trình độ toán học phổ thông, mọi người có thể tự tính giờ Mặt trời mọc, lặn, độ cao của Mặt trời lúc giữa trưa, độ dài ban ngày, ban đêm để lập ra bảng yếu tố mặt trời ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh như sau:

Bảng yếu tố Mặt trời vào các ngày đặc trưng ở Hà Nội

Ngày

Giờ mọc

Giờ lặn

Độ cao
giữa trưa

Độ dài

Ban ngày

Ban đêm

Xuân phân

6h04ph

18h11ph

690

12h07ph

11h53ph

Hạ chí

5h21ph

18h42ph

8705

13h21ph

10h39ph

Thu phân

5h49ph

17h56ph

690

12h07ph

11h53ph

Đông chí

6h31ph

17h26ph

4505

10h55ph

13h05ph

 

Bảng yếu tố Mặt trời vào các ngày đặc trưng ở Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày

Giờ mọc

Giờ lặn

Độ cao giữa trưa

Độ dài

Ban ngày

Ban đêm

Xuân phân

6h04ph

18h11ph

7905

12h07ph

11h53ph

Hạ chí

5h40ph

18h24ph

770

13h44ph

10h16ph

Thu phân

5h49ph

17h56ph

7905

12h07ph

11h53ph

Đông chí

6h13ph

17h44ph

560

11h31ph

12h29ph

Nếu tính cho cả 12 tháng, riêng độ dài ban ngày ban đêm có thể biểu diễn bằng hình dưới đây:

Sự thay đổi độ dài ban ngày và ban đêm
 ở Hà Nội qua bốn mùa

Hình này nói lên sự dao động của độ dài ban ngày giữa một cực đại vào ngày Hạ chí (22/6) và một cực tiểu vào ngày Đông chí (22/12). Đối với độ đài ban đêm thì ngược lại (Sđd, tr.38-41)

Trở lên là phần trích dẫn những lời giải thích của tác giả Nguyễn Xiển trong quyển Vì sao nên dùng dương lịch về vấn đề mà bạn thắc mắc. Cứ theo đó thì đúng là một năm có 6 tháng ban ngày dài hơn ban đêm và 6 tháng ban đêm dài hơn ban ngày nhưng không phải là 6 tháng đầu năm (1-6), và sáu tháng cuối năm (7-12). Sáu tháng ban ngày dài hơn ban đêm là từ 21/3 đến 23/9 còn 6 tháng ban đêm dài hơn ban ngày thì lại không liên tục mà chia làm hai giai đoạn: từ đầu năm đến 21/3 và từ 23/9 đến cuối năm (X. lại hình về sự thay đổi độ dài ban ngày và ban đêm). Thế là đầu năm cũng có ngót 3 tháng ban đêm dài hơn ban ngày, nghĩa là trời mau tối (chứ không phải đầu năm thì trời mau sáng).

Cuối cùng thì, đúng như bạn nhớ, ở Việt Nam (chứ không riêng gì ở miền Nam) có một mùa mưa và một mùa khô (nói mùa khô thì chính xác hơn là “mùa nắng”) nhưng đây lại là chuyện khác, không trực tiếp liên quan đến chuyện ban ngày dài hơn ban đêm hay ngược lại.

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
Dictionnaire annamite - français của J.F.M. Génibrel in lần đầu năm 1898 chứ không phải 1877
Bà quan tênh nghếch xem bơi trải: trả là gì và đâu là xuất xứ của từ này?
Tháng năm chưa nằm đã sáng; tháng mười chưa cười đã tối Tại sao?
Lại nói về chữ giàng (đã.nói trên số 385)
Từ nguyên của vía (trong Vía Bà, vía Phật, v.v.)
Cái “thẹp” là cái gì? Đâu là xuất xứ của tư này?
Nguồn gốc của từ đặng (= được).
Cái trong con cái nghĩa là gì?
Ngôn từ và nội dung bài “Việt nhân ca”. Có phải đây là một bài ca của tổ tiên người Việt (Kinh) ở Việt Nam hay không?
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google