Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Một sự kiện hiếm có: những...
Những số liệu chủ yếu
Những biến đổi của bề mặt Trái đất
Vạch 21 centimét của nguyên tử...
Sự va chạm giữa những thiên thể
Kế hoạch tìm kiến phân tử...
Những tia lazer vô tuyến thiên...
Những biện pháp phóng ngừa...
Kính thiên văn và đài thiên...
Du hành trong dải ngân hà
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


450

            ĐỘC GIẢ: Xin cho biết nguyên văn bài thơ của Hồ Xuân Hương mắng học trò (''Lũ ngẩn ngơ). Có phải câu đầu có những dị bản?

            AN CHI: Dưới nhan đề ''Lũ ngẩn ngơ”, quyển Hồ Xuân Hương, thơ và đời do Lữ Huy Nguyên tuyển chọn (Nxb Văn học, Hà Nội, l996) đã chép như sau;

                        Khéo khéo đi đâu lũ ngẩn ngơ

                        Lại đây cho chị dạy làm thơ,

                        ong non ngứa nọc châm hoa rữa

                        Dê cỏn buồn sừng húc giậu thưa.

            Quyển Thơ Hồ Xuân Hương từ cội nguồn vào thế tục của Đào Thái Tôn (Nxb Giáo dục, 1995) đã chép bài đó dưới nhan đề ''Mắng học trò'' với ba chỗ khác biệt cụ thể như sau: - chữ thứ hai của câu thứ nhất là ''léo'' chứ không phải ''khéo'', - sau câu thứ hai là dấu chấm chứ không phải dấu phết (phẩy), - sau câu thứ ba là dấu phết chứ không phải mà không dấu (X. sđd, tr.167). Ngoài ra, trong phần ''Bình chú”, Đào Thái Tôn còn cho biết như sau: ''Ở bản Landes, theo giáo sư Hoàng Xuân Hãn, bài này có lời dẫn ngắn: Có ba thanh niên đi cùng với nhau. Thấy Xuân Hương, bèn muốn ghẹo cô mà hỏi: "Xuân Hương có muốn lấy ta không?. Xuân Hương mắng cho:

                        ''Hởi hởi các em đừng thẩn thơ

                        …Dê cỏn buồn sừng húc giậu thưa.

(Sđd, tr.167)

            Thế là với bản của Landes, thì câu đầu lại khác hẳn: thay vì ''khéo khéo" hoặc ''khéo léo" thì lại là ''hởi hởi'', thay vì ''đi đâu'' thì lại là ''các em và thay vì ''lũ ngẩn ngơ" thì lại là ''đừng thẩn thơ”. Nhưng dù câu đầu có là như thế nào thì chúng tôi cũng không tin rằng bài ''Lũ ngẩn ngơ" (tức ''Mắng học trò'') là của Hồ Xuân Hương, vì hai câu cuối của nó đã có từ nửa sau của thế kỷ XV, đời vua Lê Thánh Tông. Đó là hai câu luận trong bài thất ngôn bát cú Đường luật nhan đề ''Tương phùng”, nguyên văn như sau:

                        Ấy khuôn hay mẹo thợ nào lừa?

                        Mướp đắng khen ai đổi mạt cưa

                        Rắn đói đâu từ con cóc thối

                        Mèo thèm chi dỗi miếng nem thừa

                        Ong già buông nọc châm hoa rữa

                        Dê yếu văng sừng húc giậu thưa

                        Ơ hở tiền chi mua vải nối,

                        Nồi nào vung ấy khéo in vừa.

(Hồng Đức quốc âm thi tập,

Nxb Văn học, Hà Nội, 1982, tr.218-219).

            Khó mà có chuyện những ''tư tưởng lớn'', những ''tư tưởng đẹp'' của thế kỷ XV và của thế kỷ XVIII-XIX lại gặp nhau một cách vừa vặn và khít khao đến như thế. Một đằng là:

                        Ong già buông nọc châm hoa rữa

                        Dê yếu văng sừng húc giậu thưa.

Một đằng thì lại là:

                        Ong non ngứa nọc châm hoa rữa

                        Dê con buồn sừng húc giậu thưa.

            Trừ sự khác nhau ở tiếng thứ hai và tiếng thứ ba trong các câu đang xét của Hồng Đức quốc âm thi tập và "của Hồ Xuân Hương'' thì cái khung ngôn từ và cú pháp của hai bên hoàn toàn là một. Vậy nếu đây là chuyện ''vay mượn" cả lời lẫn ý thì chỉ có thể là người đời sau vay mượn của người đời trước chứ không thể có chuyện ngược lại. Nhưng xin thú thật rằng chúng tôi cũng không cho là Hồ Xuân Hương đã mượn thơ trong Hồng Đức quốc âm thi tập, dù là mượn có ý thức hay mượn kiểu réminiscence (hồi ức đột xuất và vô ý thức). Theo chúng tôi, đây là bài thơ mà hai câu sau đã được một đấng nam nhi lấy từ bài ''Tương phùng" trong Hồng Đức quốc âm thi tập rồi ''chế biến'' mà gán ghép cho Hồ Xuân Hương. Đây không phải là trường hợp duy nhất vì ít nhất cũng còn có một bài nữa là bài ''Đánh đu'', cũng được gán cho Hồ Xuân Hương, rất giống bài ''Cây đánh đu" thuộc phần ''Phẩm vật môn" trong Hồng Đức quốc âm thi tập (X. Đào Thái Tôn, sđd, tr.57-72).

            Có khi chỉ vì khoái hiện tượng éros mà người ta sẵn sàng tin rằng nhiều bài hoặc tất cả các bài đậm chất gợi dục, được truyền tụng là của Hồ Xuân Hương, đích thị là của bà. Chúng tôi cho rằng hiện tượng Hồ Xuân Hương, trong đó tất nhiên có hiện tượng thơ Hồ Xuân Hương, là vấn đề sẽ tiếp tục được các nhà chuyên môn đào sâu thêm để tìm cho ra các lẽ phải tìm. Và trong công việc này, theo chúng tôi, Đào Thái Tôn (với sđd) là người đã đi đúng hướng: đó là cái hướng mà Trần Thanh Mại đã gợi ý cách đây trên 30 năm.

 

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
''Múi giờ'', tiếng Hán nói thế nào?
“Lộng ngõa” không phải là “chơi ngói''
Chung quanh bài thơ ''Lũ ngẩn ngơ'' tương truyền là của Hồ Xuân Hương
Mình cài xiêm lục phe đuôi phượng: "phe" là gì?
Từ Nguyên của từ “phi”, có nghĩa là ma trong tiếng Thái
Cây mai trong Nam và cây mai trong văn thơ xưa có liên quan với nhau không?
''Ông chủ'' có phải là đực rựa hay không?
Nhân bài ''Dùng sai lâu ngày thành đúng'' của Duy Anh trên Thế giới mới số 270
Lại bàn về tên cũ của một số con đường ở TPHCM hiện nay
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google