Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Những hậu quả của nền văn minh...
Một số dạng vượn - người và...
Nguyên tử và phân tử trong vũ trụ
Du hành trong dải ngân hà
Những biến đổi của bề mặt Trái đất
Lược sử các phát minh
Ứng dụng của laser - một thành...
Sự hình thành các lục địa và...
Phân tử hữu cơ trong vũ trụ....
Những giây phút đầu tiên
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


968

            ĐỘC GIẢ: Hán-Việt tứ tự thành ngữ của Nguyễn Xuân Trường (Tủ sách Học, Sài Gòn, 1973) có ghi nhận câu ''Tang bồng hồ thỉ'' (câu 689, tr.128). Xin cho biết đây có phải là một thành ngữ gốc Hán không.

            AN CHI: Nhiều tác giả đã ghi nhận như thế. Chẳng hạn mới đây, trong bài ''Tang bồng hồ thỉ”, đăng trên Ngôn ngữ & Đời sống, số 12 (98)-2003, tác giả Dương Xuân Đống đã viết:

            ''Tang bồng hồ thỉ là một cụm từ gốc Hán. Về nghĩa đen, tang là gỗ dâu, bồng là cây cung (thực ra là cỏ bồng, có lẽ do in sai -AC), hồ là cây cung, thỉ là mũi tên. Cụ thể hơn là gỗ dâu dùng làm cung, cỏ bồng dùng làm tên. Nói gọn lại, tang bồng hồ thỉ cung tên. Từ đó, về nghĩa bóng, tang bồng hồ thỉ hoặc đảo ngược lại là hồ thỉ tang bồng, tang hồ bồng thỉ hoặc rút gọn là tang bồng,hồ thỉ đều nhằm biểu thị chí làm trai, tức là công danh sự nghiệp.''

(Bđd, tr.31)

            Tuy tác giả Dương Xuân Đống ghi nhận như thế nhưng rất tiếc là câu ''tang bồng hồ thỉ'' lại không hề tồn tại trọng tiếng Hán nên ta sẽ không bao giờ có thể tìm thấy nó (với dạng như thế) trong sách vở của Trung Hoa. Đó là một hình thức đã bị làm cho lệch lạc chứ dạng chính thức và chính xác thì lại là: tang hồ bồng thỉ.

            Quan hệ cú pháp của câu này là:

             

trong đó ta thấy có hai danh ngữ chính phụ đặt ngang hàng với nhau: tang hồ do hồ làm trung tâm còn tang là định ngữ và bồng thỉ do thỉ là trung tâm còn định ngữ là bồng. Với quan hệ cú pháp này thì tang hồ bồng thỉ là cung bằng gỗ dâu (và) tên bằng cỏ bồng ("cung dâu tên bồng”).

            Còn quan hệ cú pháp của câu tang bồng hồ thỉ thì lại là

trong đó ta thấy có hai danh ngữ đẳng lập là tang bồng hồ thỉ mà danh ngữ đẳng lập trước (tang bồng) thì làm định ngữ cho danh ngữ đẳng lập sau (hồ thỉ). Với quan hệ cú pháp này thì tang bồng hồ thỉ là cung tên bằng gỗ dâu cỏ bồng (“cung tên dâu bồng”) chứ không phải ''gỗ dâu dùng làm cung và cỏ bồng dùng làm tên'' như tác giả Dương Xuân Đống đã giảng. Lời giảng này chứng tỏ tác giả đã không phân biệt thành phần chính với thành phần phụ về mặt cú pháp trong nguyên văn: ''gỗ dâu dùng làm cung” không phải là cung làm bằng gỗ dâu mà ''cỏ bồng dùng làm tên'' cũng đâu có phải là tên làm bằng cỏ bồng. Bánh làm bằng bột, nhà xây bằng gạch, bàn ghế đóng bằng gỗ mun, v.v. phải khác với "bột dùng để làm bánh'', ''gạch dùng để xây nhà", ''gỗ mun dùng để đóng bàn ghế”, v.v. chứ.

            Trở lại với câu tang bồng hồ thỉ và cách hiểu do quan hệ cú pháp đã nói quy định (cung tên bằng gỗ dâu cỏ bồng), ta thấy đây là một cách diễn đạt nhập nhằng không thể chấp nhận được. Mà chẳng riêng gì tiếng Hán, tiếng Việt cũng không thể chấp nhận kiểu diễn đạt nhập nhằng như thế. Ta cứ tưởng tượng xem những câu như: nem công chả phượng, dây mơ rễ má, đầu voi đuôi chuột, v.v. mà lại bị đổi thành *nem chả công phượng, *dây rễ mơ má, đầu đuôi voi chuột, v.v… thì ai mà hiểu cho được! Nếu mấy câu *đầu đuôi voi chuột, *dây rễ mơ má, nem chả công phượng, v.v., .gây sốc cho cái tai nghe và cái óc hiểu của người Việt như thế nào thì câu *tang bồng hồ thỉ cũng gây khó chịu cho người Trung Quốc như thế ấy. Tiếng Hán sẽ không bao giờ chấp nhận những câu như: kim qua thiết mã (qua vàng, ngựa sắt - chỉ chiến tranh), kê bì hạc phát (da gà tóc hạc - chỉ tuổi già), ngọc diệp kim chi (lá ngọc cành vàng), v.v… mà lại bị đổi thành kim thiết qua mã, *kê hạc bì phát, ngọc kim diệp chi, v.v… và Do đó, tang hồ bồng thỉ mà nói thành *tang bồng hồ thỉ là chuyện không bao giờ xảy ra (trong tiếng Hán).

            Vậy xin chớ nói rằng tang bồng hồ thỉ là một thành ngữ gốc Hán. Các tác giả nắm vững ngữ pháp của tiếng Hán và nguyên văn chính xác của câu thành ngữ đang xét đều ghi nhận nó là tang hồ bồng thỉ, chẳng hạn: Đào Duy Anh trong Hán-Việt từ-điển, Dương Quảng Hàm trong Việt-Nam thi văn hợp tuyển (in lần thứ năm, 1958, tr.49, chth.2), Đào Văn Tập trong Tự-điển Việt-Nam phổ thông, Ban tu thư Khai Trí trong Tự-điển Việt-Nam, Nguyễn Quốc Hùng trong Hán Việt tân từ điển, và nhiều tác giả khác nữa.

            Người ta có thể viện dẫn đến Nguyễn Công Trứ mà nói rằng để mở đầu cho một bài hát nói của mình thì nhà nho này cũng đã viết:

                        Tang bồng hồ thỉ nam nhi trái,

                        Cái công danh là cái nợ nần.

            Quả có những tài liệu đã ghi lại lời văn của Nguyễn Công Trứ như thế thật, chẳng hạn: Tâm lý và tư tưởng Nguyễn Công Trứ của Nguyễn Bách Khoa (Nxb Thế Giới, Hà Nội, 1951, tr.41), Nguyễn Công Trứ - Con người, cuộc đời và thơ (Nxb Hội Nhà văn, Hà Nội, 1996, tr.168), bài đã dẫn của Dương Xuân Đống, v.v., Nhưng đây là do người đời sau chép sai chứ Nguyễn Công Trứ đâu có quá yếu kém về tiếng Hán đến như thế. Mà cho dù ta có tìm được bằng chứng hiển nhiên là chính Nguyễn Công Trứ cũng đã viết “tang bồng hồ thỉ'' thì ta vẫn phải ''nói lại cho đúng'' chứ không thể khẳng định rằng đó là một ''cụm từ gốc Hán'', như tác giả Dương Xuân Đống đã viết.

 

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
Ba hồn bảy vía và ba hồn chín vía
Về mấy chữ Lâche Le Grand của ''người viết văn trẻ" Lê Đạt
Tang hồ bồng thỉ và ''tang bồng hồ thỉ”
Cao, tằng, tổ, khảo: khảo có phải là ''già, lão" hay không?
Tại sao lại gọi ký hiệu ''&" là ampersand?
Kissathon: -athon nghĩa là gì?
Về một số câu đối được tác giả Thục Phương khen trên tạp chí Ngôn ngữ, số 2-2004
''Đài kỳ" hay kỳ đài?
Nhân cái ''ẩn dụ" của đại sứ Tây Ban Nha tại Mỹ, liên hệ đến giáo trình của Cù Đình Tú
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google