Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
 
Tiêu điểm
Vạch 21 centimét của nguyên tử...
Nguyên tố trong vũ trụ - hóa...
Lỗ đen - một vực thẳm không đáy
Những số liệu chủ yếu
Ứng dụng khoa học vũ trụ phục...
Thiên hà
Thiên hà phát sóng vô tuyến
Sinh học và nguồn gốc của sinh...
Lược sử các phát minh
Lịch sử hình thành trái đất
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây


1008

            ĐỘC GIẢ: Xin cho biết câu "Cái khó ló cái khôn'' có phải do nói sai câu "Cái khó bó cái khôn" mà ra hay không.

            AN CHI: Trong bài ''Cái khó ló cái khôn, câu tục ngữ có hai mặt”, đăng trên Ngôn ngữ & Đời sống, số 3(101)-2004 (tr.9), tác giả Mai Hiển Tích viết:

            ''Gần đây, bên cạnh câu tục ngữ ''Cái khó bó cái khôn” lại lưu hành câu ''Cái khó ló cái khôn”. Nguyên nhân là do hai từ “bó” và ''ló'' vốn gần gũi nhau về âm. Và những người không thấu hiểu nỗi bó buộc của cảnh nghèo khó ngày xưa mới đổi phụ âm ''b" của câu tục ngữ truyền đời thành phụ âm “l” để phủ nhận nó.

            ''Thực tế, ta được hai câu có ý nghĩa tuyệt đối trái ngược nhau. Câu trước mang nặng nỗi lòng của những người nghèo khó xưa nay. Câu sau là một câu mới ra đời, phản ánh tính năng động chủ quan quyết tâm vượt mọi khó khăn trong công việc để đi tới thành công của con người hiện tại.''

(Bđd, tr.9)

            Còn trong bài ''Trao đổi về câu tục ngữ Cái khó ló cái khôn'', đăng trên Ngôn ngữ & Đời sống, số 6(104)-2004, tác giả Lê Hữu Thảo đã nhận xét đề bài của Mai Hiền Tích như sau:

            ''Ông (Mai Hiển Tích - AC) chưa hiểu được đặc trưng của tục ngữ nên đã có những nhận xét sai. Bài viết thể hiện lối tư duy chủ quan, suy diễn, áp đặt thiếu căn cứ.''

(Bđd, tr.45)

            Theo tác giả này thì:

            "Câu ''Cái khó ló cái khôn” được ra đời dựa trên kết cấu của câu tục ngữ trước ''Cái khó bó cái khôn'', nhưng chủ yếu là nó được sinh ra do thực tế sống động, gay go, quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước, chứ không phải do ý định chủ quan của một người nào đó muốn đổi âm ''b” thành âm ''l” như ông Tích nói.

            ''Chúng ta đều biết trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước, nhân dân ta phải đương đầu với bạo khó khăn, gian khổ. Chính trong hoàn cảnh khó khăn gian khổ đó đã làm nẩy nở rất nhiều tài năng sáng tạo thế hiện sự thông minh tài trí của con người. Đó chính là điều kiện thực tế để cho câu tục ngữ ''Cái khó ló cái khôn'' ra đời.

(Bđd, tr.45)

            Cứ như trên thì, theo Mai Hiển Tích, vì người thời nay ''không thấu hiểu nỗi bó buộc của cảnh nghèo khó ngày xưa nên mới đổi phụ âm ''b" thành phụ âm ''l” để phủ nhận nó'' (tức câu tục ngữ gốc). Còn với Lê Hữu Thảo thì sự ra đời của câu ''Cái khó ló cái khôn” là kết quả của một thao tác có ý thức hẳn hoi để phản ánh tài trí của nhân dân ta trong công cuộc chống Mỹ cứu nước.

            Rất tiếc rằng dù là kết quả của một sự “sáng tạo" vô tình hay hữu ý thì câu ''Cái khó có cái khôn'' cũng hoàn toàn không đúng với đặc điểm ngữ nghĩa và ngữ pháp của từ . Từ này chỉ có hai cách dùng sau đây:

            1. Không có bổ ngữ và có nghĩa là xuất hiện. Thí dụ: Vầng dương vừa ló lên ở chân trời.

            2. Có bổ ngữ và có nghĩa là để lộ ra nhưng bổ ngữ này phải là danh từ chỉ một bộ phận hữu cơ của chủ thể. Thí dụ: Kim Trọng vừa đầu lên khỏi bức tường thì liền thấy có một chiếc trâm vướng ở cành cây trước mặt - Sở Khanh vừa mặt thì đã bị Kiều nhiếc: "Rõ ràng mặt ấy mặt này chứ ai!

            Đầu ở đây dứt khoát chỉ có thể là đầu của Kim Trọng còn mặt thì dứt khoát chỉ có thể là mặt của Sở Khanh chứ không thể là của bất cứ ai khác.

            Dù ta có đặt câu như thế nào với từ thì từ này cũng chỉ có thể có một trong hai cách dùng trên đây mà thôi chứ dứt khoát không thể có bất cứ cách dùng nào khác Cái khó cái khôn chỉ là những khách thể của nhau thì làm sao mà cái trước có thể ''ló'' cái sau cho được!

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Trí tuệ Nhân loại   Hỏi đáp Đông-Tây
Câu cuối trong bài thơ “Tân xuất ngục, học đăng sơn” của Hồ Chí Minh
Một số chỗ dịch sai của tác giả Diễm Cơ trong bài Hậu hiện đại
''Cái khó ló cái khôn".
Cách đọc hai đôi câu đối ở tiền điện Đình Bình Hòa (quận Bình Thạnh, TPHCM).
Chín đụn không coi, một loi ăn dè: “loi” nghĩa là gì?
Về chữ “bịch” trong “bồ bịch”.
Cây hoa sen đất ở chùa Bối Khê
Từ nguyên của từ “fan” (người hâm mộ).
Dân tộc Pháp sinh sống trên địa bàn TPHCM vào thời kỳ lịch sử nào?
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google